fbpx
Jan Matejko Kazanie Piotra Skargi

Halszka – czarna księżniczka z Szamotuł

Będąc w Wielkopolsce, a dokładnie w Poznaniu na Starym Rynku na pewno zobaczymy budynek muzeum Archeologicznego. Na jednej ze ścian zobaczymy  ciekawą ryciną Poznania z XVII wieku. Z drugiej strony jest to budynek wart zwiedzenia, można tu między innymi zobaczyć słynne wołki bytyńskie odnalezione na pobliskich polach, nad jeziorem Bytyńskim. Warto też wiedzieć, że kilka stuleci temu była to zimowa rezydencja rodu Górków. Tu zaczyna się nasza historia.

Halszka,nasza dzisiejsza bohaterka, była corką Beaty Kościeleckiej, wychowanki księżnej Bony. Księżna ta słynęła nie tylko z wielkiej urody, ale też olbrzymiego majątku. Miala córkę Halszkę, którą wychowywała twardą ręką, w niesamowitym posłuszeństwie. Beata wyszła za mąż za syna hetmana litewskeigo Ilię Ostrogskiego. Para nie cieszyła się długim pożyciem. Beata zachodzi w ciążę, jeszcze przed urodzeniemdziecka mąż jej umiera. Na szczęście w testamencie uznaje przyszłe dziecko za swoje, a jego opiekunami ustanawia swojego brata i parę królewską- królową Bonę i Zygmunta Starego.

Dymitr Sanguszko-historia bez happy-endu

muzeum Górków wycieczka po okolicy

Gdy Halszka dorosła do wieku, gdzie można było wydać ją za mąż, w owym czasie dla dziewczynki było to ukończone 12 lat zaczęto rozglądać się za kondydatem do jej ręki. Chętnych nie brakowało, choćby ze względu na pozycję i majątek. Zgodę na małżeństwo musieli jednak wyrazić wszyscy opiekunowie. Tu już było gorzej. Dymitr Sanguszko, popierany przez stryja Halszki nie spodobał się Matce. Spodobał się co prawda naszej młodej księżniczce, ale ta całe swe życie uległa była swej rodzicielce. Dymitr został odprawiny, nie zamierzał jednak odpuszczać. Napadł na warownię, gdzie przebywały obie panie. Uwięził Matkę i potajemnie ożenił się z córką

Przyjaciele Matki wysłałi list do króla, którego zgody też nie było. Ten nakazał uwolnienie Beaty i oddanie córki Matce. Nie posłuchał tego rozkazu nasz Sanguszko, czym rozsierdził króla. Wydan zaocznie na niego wyrok śmierci, pozbawienie tytułów i majątku. Nie było rady młode małżeństwo w przebraniu musiało zaczekać. W ślad za nim podążały za nimi oddziały między innymi Łukasza Górki, Marcina Zborowskiego i Beaty Kościeleckiej. Oboje Panowie mieli, jak można się domyślać, plany wobec młodej, zaledwie 14-letniej Halszki.  Sanguszko wraz z żoną zatrzymał się w oberży w Pradze, tam też został pojmany, zakuty w kajany i przewieziony do Jaromierza. 

wypoczynek w Wielkopolsce Dwór Komorowo

Łukasz Górka- mężem Halszki

Tam został przez Marcina Zborowskiego zamordowany. Czyn jegodzięki wstawiennictwu Zygmunta Augusta nie został osądzony, a sam Marcin mógł nadal cieszyć się wolnością. Dymitr pochowany został w katedrze w Jaromierzu. Halszka zaś pod opieką Górków wróciła do Polski. Zygmunt August postanowił oddać jej rękę Łukaszowi Górce. Nie było na to zgody Beaty- jej Matki. Halszka podczas ślubu zgadzała się na to małżeństwo pod warunkiem, że taka jest wola jej Matki. Obie znów uciekły, chroniąc się w klasztorze we Lwowie. Tu znów historia się powtarza. Łukasz wysyła swoje wojska, by te upomniały się o żonę Łukasza. Klasztor zaciekle się bronił, jednak gdy odcięto dopływ świeżej wody poddał się. 

W międzyczasie do klasztoru na pomoc księżnej Beacie przybywa książę Siemion> potajemnie bierze ślub z Halszką, Beata tu powołuje się na fakt, że nie było jej zgody na małżeństwo z Łukaszem. Na nic jednak się to nie zdało. Łukasz swą żonę Halszkę zabiera do Szamotuł. Halszka jednak była wrogo nastawiona do swojego męża. Jak głosi legenda przywdziała czarną suknię i tak spędziła w baszcie kolejnych 14 lat, ażdo śmierci męża. Z czasem wiadomo,że jej stosunek do niego przestał być tak wrogi. Jak czytamy w kronikach wizytowała wraz z mężem rodzinne dobra, bywała w Poznaniu. Powinności małżeńskich jednak odmawiała. Beata kolejnych kilka lat procesowała się ze swym zięciem o oddanie córki. Łukasz zakochany w żonie nie był, ale liczył na spadek po niej i teściowej. 

Jan Matejko Kazanie Piotra Skargi

Halszka w podaniach i malarstwie

W pamięci ludowej Halszka zapisała się jako piękna, czarnowłosa, ubrana również na czarno księżniczka. Odzyskała wolność w wieku 34 lat. Jak przeczytać można jednak w różnych kronikach nie wróciła do pełni sił umysłowych. Zmarła w wieku 44 lat chorując na depresję. Jej historię opisywało wielu pisarzy i poetów. Zobaczyć ją można między innymi na obrazie Jana Matejki „Kazanie Piotra Skargi”. Z jej historią natomiast zapoznać się możemy i zobaczyć basztę w której spędziła kilkanaście lat swojego życia w Szamotułach. Jak będziecie się Państwo wybieraćw te strony, to warto też spędzić weekend w Dworze Dworze Komorowo.